Vitamine D, meer bepaald Vitamine D3

Vitamine?

Vitamine D is een groep van in vet oplosbare prohormonen, waarvan de twee belangrijkste vormen vitamine D2 - ergocalciferol, de plantaardige vorm - en vitamine D3 - cholecaciferol, de dierlijke vorm - zijn. Vitamine D3 kunnen we zelf produceren onder invloed van ultraviolet licht van de zon.

Strikt genomen is vitamine D geen vitamine. Lichaamseigen vitamine D, dat in de voeding voorkomt en dat we in de huid aanmaken is vitamine D3. Met behulp van het enzym 25-hydroxylase wordt dit in de lever omgezet tot calcidiol. Dit prohormoon zetten we om in het actieve hormoon calcitriol. Vandaar prohormoon: het moet nog omgezet worden in de actieve vorm. Deze actieve vorm, calcitriol, is duizend keer actiever dan vitamine D.

Functies van vitamine D
  1. voorkomt botonktkalking (osteoporose)
  2. zorgt voor de opbouw van beenderen en tanden bij kinderen
  3. helpt om de spierkracht te verbeteren
  4. stimuleert en reguleert het immuunsysteem om autoimmuunziekten te voorkomen
  5. helpt om ontstekingen te vermijden
  6. speelt een belangrijke rol in het zenuwstelsel
  7. ondersteunt de stofwisseling van koolhydraten en vetten
  8. reguleert de niveaus van calcium en fosfaat in het bloed door de absorptie ervan uit het voedsel in de darmen en de heropname ervan in de nieren
  9. vermindert de mobilisatie van calcium uit het bot (door verlaging van parathormoon), en helpt zo om de juiste bloedspiegel van calcium en fosfaat in stand te houden, die belangrijk is voor de botvorming (mineralisatie, groei en herstel)
  10. remt de vrijgave van parathormoon uit de bijschildlier

Waar vind je vitamine D

De zon maakt in de huid vitamine D aan uit cholesterol. Hoe ouder we worden, hoe minder we aanmaken. Ruim 95% van onze behoefte aan vitamind D wordt op te huid gesynthitiseerd uit zonlicht, de overige 5% wordt uit de voeding gehaald.

Vitamine D haal je dan vooral uit vette vis (zoals haring, makreel, zalm, paling, sardienen), garnale, levertraan, vette vis en lever, eieren, volle zuivel en eieren (de dooier). Als je veel vezels eet, heb je meer vitamine D nodig.

Hoe weet ik of het goed zit?

Als je een tekort hebt aan vitamine D ben je bij de grote helft van de wereldbevolking. Bij de meeste mensen wordt dit echter niet gediagnostiseerd. Er is een simpele test die je zelf kan uitvoeren: druk met je wijsvinger zacht op je borstbeen. Als dit erg pijnlijk is, kan dit duiden op een tekort aan vitamine D. Het kan ook een aanwijzing zijn voor fibromyalgie, omdat de symptomen als spierslapte, spier- en botpijnen zo op elkaar gelijken. Andere symptomen zijn zwakkere botten, bloedend tandvlees, spier- en/of gewrichtspijn, lusteloosheid, angstaanvallen, hyperventilatie, krampen en spiertrillingen, en een chronisch tekort aan energie.

Een bloedtest geeft uiteraard uitsluitsel, maar de grenswaarden van de vitamine D bepaling verschillen per labo.

Referentiewaarden in het bloed (in nmol/L)
< 12 zeer ernstige deficiëntie rachitis, osteomalacie, myopathie, ernstige secundaire hyperparathyeoïdie en calciumabsorptie
< 30 ernstige difficiëntie ernstig gevaar voor rachitis, osteomalacie en myopathie, secundaire hyperparathyreoïdie en calciumabsorptie
27 - 50 deficiënt bij langdurig tekort gevaar voor rachitis en osteomalacie
50 - 80 hypovitaminos
80 - 250 voldoende
> 250 intoxicatie  

Tegenwoordig wordt deze waarde uitgedrukt in ng/ml. Een waarde van meer dan 30 wordt als normaal beschouwd.

Vitamine D vind je vooral in vette vis, vet vlees, eieren en volle zuivel

In kort bestek

Vitamine D is een in vet oplosbare stof, die technisch gezien niet eens een vitamine is. Het is een verzamelnaam voor in vet oplosbare prohormonen (voorlopers van hormonen). Er zijn twee soorten vitamine D: plantaardig vitamine D2 en dierlijk vitamine D3.

Tekorten hieraan hebben een nefaste invloed op de gezondheid.

Vitamine D en je schildklier

Een Turks onderzoek wees uit dat 92% van alle Hashimoto-patiënten een veel te lage vitamine D waarde had. Ze ontdekten een verband tussen te weinig vitamine E en de ontwikkeling van Hashimoto's thyreoïditis. Er zou ook een mogelijk verband zijn tussen de ernst van het vitamine D-tekort en de progressie van de schildklierschade. Verder onderzoek is nodig over de suppletie ter preventie van auto-immuunziekten zoals de ziekte van Hashimoto.

Onderzoekers hebben ontdekt dat vitamine D waarden gerelateerd zijn aan de grootte van de schildklier. De meeste patiënten met Hashimoto hebben een vergrote schildklier. De studie wees uit dat anti-TPO en anti-TG gerelateerd waren aan de vitamine waarde. Hoe lager de vitamine D waarde hoe hoger de anti TPO-waarde.

De studie suggereert dat er een relatie is tussen vitamine D deficiëntie (een tekort aan vitamine D) en de ontwikkeling van Hashimoto’s thyroiditis. Hoe erger het vitamine D, tekort hoe meer weefselschade aan de schildklier en hoe ernstiger het verloop van de ziekte van Hashimoto.

Vitamine D suppletie

Voor mensen die een tekort hebbben aan vitamine D bestaan er allerlei vormen van suppletie. Vitamine D suppletie neem je best 's avonds. Voor een optimale absorptie wordt vitamine D best genomen in een vloeibare emulsie. Internationale vitamine D-experts adviseren 2000 IE per dag, ook in de zomer. Als je vitamine D bloedspiegel te laag is, dan duurt het een aantal weken voordat deze weer op peil komt.

D-Cure als suppletie, in twee vormen

Suppletie met vitamine D toonde een positief effect aan op vele vlakken:

  • botontkalking, botbreuken
  • bloeddruk, hartinfarcten, hartfalen, trombose
  • spierzwakte en spierpijn
  • diabetes type 2
  • infectieziekten
  • auto-immuunziekten, zoals MS, de ziekte van Chron, Hashimoto
  • depressie
  • fibromyalgie
  • allergieën
  • kanker

Vitamine D-tekort leidt tot uiteenlopende klachten

Bronnen en aanvullende informatie

Mayo Clinic fact sheet
Your Thyroid Pharmacist Isabella Wentz
Gezond met voedingssupplementen -- Dr. Gert E. Schuitemaker