Vitamine A

Konijntjesvitamine

Vitamine A, of axeroftol, wordt ook de anti-infectievitamine genoemd. Aangenomen wordt dat deze immuunstimulerende werking te danken is aan de activering van de thymosklier. Vitamine A is ook bekend om zijn anticarcinogene (kankerbestrijdende) werking.

Vitamine A heeft twee vormen:

  • caroteen - in water oplosbaar en plantaardig
  • retinol - in vet oplosbaar en dierlijk
Functies van vitamine A

Vitamine A zorgt voor de huid en de ogen. Ze is nodig voor de aanmaak van cellen en de weefselstructuur van de huid, door de vorming van epitheelcellen in de huid, het haar, de luchtpijp, het tandvlees en het longweefsel.

Ze verbetert het gezichtsvermogen en voorkomt jeukende ogen.

De vitamine speelt een belangrijke rol bij de conditie en de opbouw van haar, nagels, slijmvliezen, zenuwstelsel en botgroei.

Vitamine A voorkomt infecties van de luchtwegen.

De vitamine is nodig voor de ijzerabsorptie en ondersteunt het immuunsysteem.

Waar vind je vitamine A

Het lichaam maakt zelf vitamine A aan uit carotenoïden die voorkomen in plantaardige producten. De belangrijkste provitamine A carotenoïde is bètacaroteen.

Bronnen van provitamine A zijn:

  • worteltjes
  • bloemkool, spitskool, broccoli, spruiten
  • sinaasappels
  • mandarijntjes
  • bananen
  • vette vis zoals haring en heilbot
  • eieren
  • volle zuivelproducten
  • lever
  • zoete aardappelen (bataten)
  • spinazie
  • pompoen
  • appels abrikozen
  • visolie

vitamine A

Het lichaam neemt minder vitamine A op uit carotenoïden dan de voorgevormde vitamine A producten van dierlijke oorsprong.

Vitamine A suppletie

Vitamine A suppletie wordt aangeraden bij :

  • vermoeidheid
  • lethargie
  • hoofdpijn
  • droge en vermoeide ogen

De toxische grens bij langdurig gebruik van suppletie ligt voor volwassenen op ongeveer 50.000 IE en voor kinderen op 20.000 IE. Grote hoeveelheden retinol kunnen gevaarlijk zijn omdat de in vet oplosbare vitamines in het lichaam worden opgeslagen. Zwangere vrouwen moeten oppassen met hoog gedoseerde vitamine A supplementen.

Een teveel aan vitamine A komt slechts zelden voor, tenzij je hoog gedoseerde supplementen neemt en vaak lever eet.

Deze hypervitaminose wordt geassocieerd met osteoporose en heupfracturen.

In kort bestek

Vitamine A is een vitamine die door het lichaam zelf aangemaakt wordt uit carotenoïden.

Deze stof komt tussen voor een gezonde huid, het gezichtsvermogen en werkt tegen infecties.

Vitamine A is ook essentieel voor de omzetting van T4 naar het werkzame T3, net als magnesium en selenium. Een onderactieve schildklier kan pro-viatmine A niet of niet voldoende omzetten naar vitamine A.

Hoeveel vitamine A heb je nodig ?

ADH of aanbevolen dagelijkse hoeveelheid hangt af van leeftijd, geslacht en voedingsgewoonten.

  • Voor volwassen mannen (> 18 jaar) : 750 µg : dag
  • Voor volwassen vrouwen (> 18 jaar) : 650µg / dag

Een vitamine A tekort is meestal het gevolg van onvoldoende inname van vitamine A uit de voeding. Ook mensen met aandoeningen ter hoogte van de pancreas, de gal, met inflamatoire darmziekten (zoals de ziekte van Crohn, coeliakie) lopen risico op een tekort aan vitamine A.

Gevolgen van een tekort aan vitamine A

Een langdurig tekort aan vitamine A wordt geassocieerd met een verhoogde vatbaarheid voor infecties en schildklieraandoeningen.

Botafwijkingen en een zwak tandglazuur komen eveneens voor

De meest voorkomende oogziekte bij een tekort aan vitamine A is nachtblindheid. Ernstige of langdurig vitamine A tekort resultaart in xeroftalmie (Grieks voor droge ogen), gekenmerkt door veranderingen in de cellen van het hoornvlies, verhoorning van het hoornvlies van het oog. Deze oogziekte wordt door abnormale droogheid van het bindvlies en netvlies veroorzaakt. Nachtblindheid is een lichte vorm; Bitot-vlekken en in ernstige gevallen keratomalcie (littekenvorming die uiteindelijk leidt tot blindheid) behoren eveneens tot de mogelijkheden.

Verschillende huidziekten kunnen behandeld worden met zowel natuurlijke als synthetische retinoïden. Acitretine is bijvoorbeeld een synthetisch retinoïde die nuttis gebleken bij psoriasis en acne. Retinoïden vertonen anti-inflammatoire eigenschappen.

Interacties met andere vitamines, mineralen en medicatie

Een tekort aan zink leidt tot een verlaagde synthese van retinolbindend eiwit.

Een ijzertekort naast een tekort aan vitamine A verergert bloedarmoede. Vitamine A heeft een gunstig effect op bloedarmoede door ijzertekort. Een combinatie van ijzer en vitamine A is effectiever in de behandeling van bloedarmoede dan alleen ijzer of alleen vitamine A.

Vitamine A en je schildklier

Een tekort aan vitamine A is gerelateerd aan de ziekte van Hashimoto. In een studie daterend uit 2012 waarbij premenopausale en obese vrouwen 25.000 IE vitamine A werden toegediend constateerde men een aanzienlijke daling van het TSH en een verhoging van de FT3. Andere studies wezen uit dat vitamine A suppletie helpt bij een vergrote schildklier te wijten aan jodiumtekort en hypothyreoïdie bij kinderen. In Noord- en West-Afrika zijn vitamine A en jodiumtekorten verantwoordelijk voor 50% van de struma bij kinderen. Vitamine A tekort in diermodellen bleek te interfereren met de schildklier door een verhoogte synthese en secretie van het schildklierstimulerend hormoon TSH, een vergroting van de schildklier en een verminderde opname van jodium door de schildklier.

Vitamine A is ook essentieel voor de omzetting van T4 naar het werkzame T3, net als magnesium en selenium. Een onderactieve schildklier kan pro-vitamine A niet of niet voldoende omzetten naar vitamine A.

De immuunstimulerende eigenschappen van vitamine A verkleinen de risico's op autoimmuunziekten zoals de ziekte van Hashimoto.